تراژدی تقلب‌های علمی

افت «کیفیت پژوهش» از مرز مقاله‌ها عبور کرده و به سمینارها رسیده است


عصر اندیشه 1394/11/05 02:39:04 عصر

.

اسماعیل مومنی در مقاله‌ای پیرامون «بررسی سهل‌انگاری در پژوهش دانشگاهی» نوشت: متاسفانه روند شدید گسترش دانشگاه‌ها، افزایش سریع تعداد واحدهای دانشگاه‌های دولتی و غیردولتی، افزایش تعداد دانشجویان شاغل به تحصیل در دوره‌های تحصیلات تکمیلی (کارشناسی ارشد و دکترا) موجب شده است کیفیت در بسیاری از دوره‌های آموزشی دچار افت شدید شود. این معضل در بسیاری از موارد، خود را به اشکال گوناگون مانند تقلب در تهیه پایان‌نامه‌ها یا سرقت و کپی‌برداری (جزئی یا کلی) از آثار چاپ شده دیگر پژوهشگران نشان می‌دهد. یکی از مهمترین دلایل این رفتار، تعداد زیاد دانشجویانی است که زیر نظر یک استاد فعالیت می‌کنند. طبیعی است در این وضعیت، استاد فرصت کافی ندارد بر چگونگی انجام پژوهش و تحقیق یا روند تهیه مقاله و پایان‌نامه‌های دانشجویان نظارت کند و از طرف دیگر، تاکید شدید مسئولان بر کمیت و تعداد مقاله‌ها و چشم‌پوشی از کیفیت و همچنین نادیده انگاشتن تعمدی تقلب‌های علمی، مشوق دانشجویان برای گام برداشتن در این مسیر است. این تعمد مسئولان دانشگاه‌ها برای نادیده گرفتن تقلب‌ها، امروزه نه تنها دانشجویان، بلکه حتی استادان را تحریک کرده است که بخت‌شان را بیازمایند.
تاکنون در چندین نوبت، گزارش‌هایی از تقلب‌های استادان (مثل انتشار مقاله چاپ شده پژوهشگران دیگر به نام خود در نشریه‌ای دیگر) در رسانه‌ها منتشر شده است، اما نکته مهم این است امروزه افت کیفیت از مرز مقاله‌ها عبور کرده و به سمینارها رسیده است. برای مثال، یکی از دانشیاران دانشگاه آزاد همدان، با هدف ترغیب دانشجویان به فعالیت‌های علمی و پژوهشی، به دانشجویانش توصیه می‌کند مقاله‌ای را برای یک کنفرانس تهیه و ارسال کنند. البته این استاد در نظر داشت شیوه تنظیم مقاله و همچنین تهیه چکیده مقاله را در فرصتی مناسب به دانشجویان آموزش دهد، اما با خبر می‌شود دانشجویان چکیده مقاله را تهیه کرده و به دبیرخانه همایش ارسال کرده‌اند که البته مقاله‌شان هم پذیرفته شده است. استاد از پذیرش خلاصه مقاله‌ها متعجب می‌شود و از خود می‌پرسد آیا کسی این چکیده‌ها را می‌خواند و آن‌ها را ارزیابی می‌کند یا خیر؟ به همین دلیل تصمیم می‌گیرد با نامی مستعار چکیده مقاله‌ای را به این کنفرانس بنویسد. او در بخشی از چکیده مقاله‌اش نوشت: «ابزارهای پژوهش شامل مقیاس همنوایی منوچهر و محمود و همچنین پرسش‌نامه چندوجهی سنجش تصمیم‌گیری مش مراد و همسرش هستند. نتایج تحلیل کواریانس چند متغیری نشان داد قهر بودن مش مراد با برادر بزرگترش می‌تواند به صورت معناداری کاهش محصول ذرت را به دنبال داشته باشد (٢٧/٥ و ٠١/٠> P = ٩٨، F٢) براساس یافته‌های این پژوهش می‌توان این‌گونه نتیجه‌گیری کرد چنانچه این مقاله پذیرش بگیرد، نشان‌دهنده این است که شما هدفی جز کلاه گذاشتن بر سر دانشجویان بخت برگشته ندارید. همچنین نشان‌دهنده به ثمر نشستن زحمات چند سال اخیر وزارت علوم است! باید گریست به حال این وضعیت که چنگیز و تیمور هم به این عمق، زخمی بر پیکره این مرزوبوم نزدند.»
 همانگونه که استاد حدس می‌زد، این مقاله هم پذیرش گرفت. چون هیچ کسی واقعاً این چکیده مقاله‌ها را نمی‌خواند، بلکه به لطف پیشرفت فناوری، سیستم پذیرش مقاله، همه مقاله‌ها را می‌پذیرد و نتیجه را به پژوهشگر اطلاع می‌دهد. امروزه با توجه به صندلی‌های خالی چندصدهزاری دانشگاه‌های دولتی و غیردولتی (که دستمایه طنز در محافل خانوادگی شده‌اند)، همه پذیرفته‌اند دانشگاه‌های ما امکان گسترش کمی بیش از این را ندارند. کمی هم به فکر توسعه کیفی باشیم.

 

 

عصراندیشه، شماره9، صفحه 12

 

تاریخ :

1394/11/05 02:39:04 عصر

نویسنده :

عصر اندیشه

کلیدواژه ها :

دزدی - تقلب علمی - کیفیت پژوهش- اسماعیل مومنی -

به اشتراک بگذارید :


نظرات : 0

ماهنامه شماره 18
جمعه , 06 اردیبهشت 1398 , 17:23